Ortaokul 7. sınıftayım. Ders Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi. Hocamız sınıfa şöyle bir soru yöneltti:

İki kişi var, birisi Kur’an’ı güzel bir şekilde ciltleyip kütüphanesinin en üst rafına koyuyor ama açıp okumuyor. Okunmadığı için de kitap hiç yıpranmıyor. İkincisi ise kitabı açıp okuyor, bazı yerlerine notlar alıyor ve açıklamalar yazıyor. Doğal olarak da ilk kitaba göre daha fazla yıpranıyor, sayfaları kırışıyor.

Soru şu: Hangi adam doğru hareket etmiştir?

Ben dahil herkes birinci adamın doğru yaptığını söyledik.

O günleri hatırladıkça gülüyorum. Çünkü şekilcilikle ilgili tabularımı çok uzun zaman önce yıktım. Burada asıl düşünülmesi gereken şey neden o yaştaki çocuk “Kitabı okumaktansa okumadan saklamak daha doğrudur” diye düşünüyor? Oysa bir kitabın yazılış amacı okunmasıdır. O yaştaki çocuk için kolaylıkla kurulması gereken bir mantık bu. Hangi düşünce yapısı daha o yaşta dinin tabulaşmasına sebep olabilir?

İşte tam bu noktada aileye bakmak gerekiyor. Eğer aile din kavramının ne olduğunu ve neden var olduğunu çocuğuna iyi açıklayabilmişse ve çocukta da belli bir zeka problemi yoksa, esas olanın kuralı yazıp duvara asmak değil, kuralı uygulamak olduğunu anlar. Oysa kütüphanesinin en üst rafında güzelce ciltlenmiş Kur’an olduğu halde, daha önce hiç okumadığını söyleyen o kadar çok arkadaşım var ki.

Mesele salt Kur’an da değil. Ortaçağ’da matbaa yaygınlaşmadığı için hristiyanlar İncil’i okuyamıyordu ve sadece din bilginlerinden dinledikleri ölçüde hristiyanlığı biliyorlardı. Matbaa yaygınlaştıktan sonra insanlar İncil’i okumaya başladılar ve din bilginlerinin kendilerini kandırdıklarını anladılar. Ondan sonradır ki Avrupa, üstündeki bağnazlığı atarak devrim niteliğinde değişiklikler yaşadı.

Burada asıl mesele a yada b dinine inanan birinin, o din için en temel kaynak olan kitabı okumaması ama o dine inanmaya devam etmesidir. İnsanlar bilmediği yada kulaktan dolma bildiği bir dine inanıyorlar. Böyle olunca da dinin içine hurafelerin girmesi önlenemiyor. Hiç kimse de bu hurafeleri sorgulamadığı için nesilden nesle gelerek günümüze kadar ulaşıyor. Dinin içinden bu hurafelerin temizlenebilmesi için öncelikle sorgulamaktan çekinmemek gerek. En azından öğrenilen her yeni bilgiyi çiğnemeden yutmasak, o bile yeter.

Hurafe demişken, Isparta yöresindeki bazı hurafelerden bahsetmek istiyorum;

• Geceleyin küçük çocuklara aynaya baktırılırsa bahtlarının kapanacaklarına inanılır.
• Cuma günü ömür kısalır diye saç ve tırnak kesilmez.
• Bir işe giderken yolda bir tavşan görülürse o iş iyi gitmez, kesinlikle bir aksaklık olur.
• Gece dışarıya sıcak bulaşık şeyler dökülürse cinlerin bir yerini yakacağı için insanı cin çarpar.
• Narın içindeki taneleri hiç dökmeden yiyen kişinin dileği kabul olur.

İnanmak gerçekten çok güç, özellikle nar ve tavşan hakkındaki maddeler oldukça ilginç. Üstelik bu verileri yayınlayan da Isparta Valiliği. Yani kaynak oldukça güvenilir. İsteyenler çok daha fazlasını bu adresten bulabilirler. Isparta’da yaşadığım için Isparta’dan örnek verdim ama Türkiye’nin her yerinde bu tür batıl inanışlara sahip oldukça fazla insan bulabilirsiniz.

Bütün bu hurafeler sonucunda da din, gelenek haline getiriliyor. Nesiller boyunca değişmeyen, sabit kalıpları olan bir şeye dönüştürüyor. Nihayetinde de değişen zamana ayak uyduramayacak bir yapı ortaya çıkıyor. İnsanlar yeni bir şeyle karşılaşınca “acaba nasıl bir davranış uygun olur?” tereddüdüne düşüyorlar. Hani hocalar derler ya hep “mantığını öğrenin ezber yapmayın” diye, işte okumayanlar mecburen ezber yapıyorlar. Doğal olarak da her yeniliğe “biz babamızdan böyle görmedik” tarzında tepkiler veriyorlar. Bu da günümüz koşullarında komik olmaktan öteye gidemiyor.

Peki insanlar bu kadar hürmet gösterdikleri dinlerinin kutsal kitaplarını neden okumazlar?

Bu soruyu bazı arkadaşlarıma da yönelttim. Aldığım cevap genelde “Hocaya soruyorum, hem Kur’an’da anlatılanlar kapalı bir şekilde anlatıldığı için anlayamayabilirim hem de yanlış anlayabilirim. En iyisi hocaya sormak.” oldu. İyi tamam da Kur’an sadece din bilginleri okusun diye indirilmedi ki. Herkes okusun, hayatına yön versin diye indirildi. Tabii ki din bilginlerine de soru sorulur ama hiç okumadan, her şeyi din bilginlerine sormak, işin özünün kaçırılmasına sebep olabilir. Sonuçta soru sorulan kişi de insan, o da hata yapabilir. İşin ironik yanı ise Kur’an’daki ilk ayetin “Oku!” olmasıdır. Gerçi insanların %70′inin hiç kitap okumadığı bir ülkede biraz anlamsız gibi gözüküyor. Zira bizim insanımız genellikle kitap okumak yerine filmine gitmeyi tercih ediyor. Ne diyelim, iyi seyirler…

Unutmadan;

Ah O Din Nerde

Ah o din nerde, o azmin, o sebatın dini;

O yerin gökten inen dini, hayatın dini?

Bu nasıl dar, nasıl basmakalıp bir görenek?

Müslümanlık mı dedin? … Tövbeler olsun ne demek?

Mehmet Akif Ersoy

Geçen günlerde Ispartalı bir berberle güzel bir sohbet ettik. Berberlerde geçen standart sohbetlere benzemiyordu hiç. Gerçekten güzel bir sohbetti.

Lafı hiç uzatmadan anlatacağım. Genelde berberler öğrenci olduğumuzu hemen anlayıp okulla ilgili sorular sorarlar:

>>Bölümün ne?

>>Kaçıncı sınıftasın?

>>Memleket nere?

Bu üç can alıcı sorudan sonra genelde muhabbet tıkanır. Bahsettiğim berberde ise ilginç bir şekilde devam etti. Berber bana, özelleştirme hakkında neler düşündüğümü sordu ve sorusunun ardından şöyle bir açıklama getirdi.

“Sen şimdi üniversite okuyorsun, az çok anlarsın. O yüzden fikrini öğrenmek istedim.”

Bu cümleyi duyduktan sonra etraftaki apolitik üniversitelileri düşünüp hafifçe gülümsedim. İleride bu ülkenin mühendisleri, doktorları vs olacak olan elit kesimin halini bir düşündüm. Hep övündüğümüz genç nüfusumuz ne halde acaba?

Tabiki kimse siyasete ilgi duymak zorunda değil ama en azından üniversite seviyesine gelebilmiş gençlerin az-çok yaşadıkları ülkenin sıkıntılarını bilmesi gerektiğini düşünüyorum.

Neden gençlerin bu konuda ilgisiz olduğuna gelirsek bunun sorumlusu olarak 12 Eylül’ ü görüyorum. Darbe, ailelerde öyle bir izlenim bırakmış ki, çoğu aile çocuklarını üniversiteye gönderirken aman oğlum/kızım siyasete bulaşma nasihatleri ile gönderiyor. Burada aileleri suçlamak da yanlış olur, onlar da gördüklerinden çıkardıkları dersleri aktarıyorlar.

Ne zamandır aklımda olan  bu yazıyı yazma fırsatı buldum sonunda. Isparta’ da yaşayan biri olarak Isparta için önemsediğim bir şeyden bahsedeceğim. Isparta’ da yaşayanlar bilir, Modernevler Mahallesi ile otogar arasında bir dörtyol ağzı vardır. Trafik ışığı bulunmayan bu dörtyol ağzından bahsedeceğim biraz.

Isparta’ ya geleli 2 sene oldu olacak gibi. Yani aşağı yukarı burayı biliyorum sayılır. Bu yüzden rahatlıkla söyleyebilirim ki Isparta’ da öyle fazla bir trafik sıkıntısı yoktur. Akşam saatlerinde biraz fazla araba geçer o kadar. Fakat bir yer vardır ki sürekli kaza olur.( Öyle sanıyorum ki şehirdeki bütün kazalar burada oluyor.) Sadece yarım dönem içinde 4 kaza gördüm dersem heralde durumun vehametini anlarsınız.

Peki neden çoğunlukla burada oluyor kazalar? Nedeni sizin de tahmin edebileceğiniz gibi trafik ışığı olmaması. Hangi nedenle buraya trafik ışığı koyulmuyor bilmiyorum ama dikkatlerinden kaçtığını da düşünmüyorum açıkçası. Çünkü ciddi yaralanmaların olduğu kazalar da yaşandı maalesef.

Aşağıda fotoğrafını gördüğünüz üzere gayet tehlikeli bir kavşak. Ne zaman buradan yaya geçsem etrafıma epey dikkatli bakarak geçiyorum.

Gördüğünüz oklardaki sarı renk tali yolları, kırmızı renk de ana yolu gösteriyor. Dikkat ettiyseniz ana yola paralel bir tali yol var. Bu tali yol da birçok karışıklığa sebep oluyor. Sözün kısası burada ciddi bir kaza yaşanmadan bir an önce trafik ışığı konulması gerekiyor. Bu tarz şeyleri hatırlamamız için illa bir kaza mı olması gerekiyor yoksa?